‘Of een hond of achter de geraniums’

Ivo is slechtziend door CVI, Cerebral Visual Impairment. Dat betekent dat zijn hersenen moeite hebben met het verwerken van wat zijn ogen zien. Hij omschrijft het zelf zo: ‘Mijn ogen zien het wel, maar mijn hersenen doen er niet altijd wat mee.’

Dat levert soms vreemde situaties op. ‘Het kan gebeuren dat iemand recht voor mijn neus staat, iemand die ik gewoon ken, mijn vader, mijn moeder of mijn broer, en dat ik diegene niet herken.’

Een keer liep hij zelfs achter een onbekende vrouw aan. ‘Ik dacht dat het mijn moeder was, want ze had grijs haar. Dus ik riep: “Hé mam!”’ Het laat goed zien hoe ingewikkeld zijn beperking is. Want het probleem zit niet alleen in zijn ogen. ‘Bij mij zit het vooral in de verwerking.’

Te veel voor een hond, te weinig voor een stok

Jaren geleden liep Ivo met een witte stok. Een blindengeleidehond was volgens de regels eigenlijk niet voor hem bedoeld. Ivo: ‘Dan kreeg ik te horen: je ziet eigenlijk te veel voor een blindengeleidehond.’ Alleen werkte die stok voor hem helemaal niet. ‘Als ik daarmee loop krijg ik te veel prikkels en dan krijg ik hoofdpijn. Dan wordt het alleen maar onscherper.’

Veel mensen denken dat een stok vooral een hulpmiddel is omdat je er obstakels en stoepranden mee kunt voelen. Voor Ivo betekende het vooral meer informatie, meer prikkels en meer werk voor zijn hersenen. Een boodschap doen was soms al te veel. ‘De supermarkt was vijf minuten lopen. Dan liep ik daarheen en kreeg ik zo’n hoofdpijn dat ik weer naar huis ging. Zonder boodschappen. En dan was ik de rest van de dag op.’

Tien minuten buiten zijn kon betekenen dat de dag voorbij was. ‘Dan denk je op een gegeven moment: dit werkt niet’, verzucht Ivo. Toch was er geen eenvoudige oplossing. ‘Wettelijk zag ik te veel.’ Hij was toen eind twintig. ‘Wat moest ik dan? Achter de geraniums gaan zitten als eind twintiger en de rest van mijn leven niks doen en me vervelen?’
Om toch in aanmerking te komen voor een blindengeleidehond werd een uitgebreid dossier opgebouwd. Zijn oogarts, psycholoog, mobiliteitstrainer en KNGF schreven mee aan de aanvraag voor de zorgverzekering. Uiteindelijk kreeg hij groen licht. ‘Het was eigenlijk: of een hond of de geraniums.’

Een beperking die moeilijk uit te leggen is

Het lastige aan CVI is dat veel mensen het niet meteen zien. Ivo ziet soms dingen wél. En soms juist niet. Daar komen ook andere vormen van overprikkeling bij. ‘Niet alleen de visuele prikkels zijn te veel. Ook de auditieve prikkels. En heel soms ook aanrakingen.’
Als het hem te veel wordt, merkt hij dat direct. ‘Dan word ik chagrijnig en zeg ik: “Even allemaal je mond houden.” En dan is het tien minuten later weer goed.’ Inmiddels weet hij waar die overprikkeling vandaan komt en kan hij er beter mee omgaan.

Leren vertrouwen

Toen zijn eerste geleidehond Semmy kwam, kon Ivo zijn energie beter verdelen, waardoor er weer meer mogelijk werd. ‘Lopen kost mij nog steeds energie. Maar met een hond hoef ik dat visuele gedeelte niet meer allemaal zelf te doen.’

Natuurlijk blijft hij opletten bij een oversteekplaats of in een drukke situatie. Maar de constante stroom van informatie hoeft hij niet meer allemaal zelf te verwerken. Daardoor houdt hij energie over voor andere dingen. Vrijwilligerswerk doen, ergens op bezoek gaan, met vrienden afspreken of zelfstandig op pad. Dingen die voor anderen vanzelfsprekend zijn, maar die zonder hond bijna niet mogelijk zijn.

Meer dan een hulpmiddel

Als het hem allemaal te veel wordt, zoekt Ivo vaak zijn hond op, eerst Semmy en later werd dat Ghita. ‘Als ik de hond ga aaien, word ik rustiger. Dan kan ik het makkelijker weg laten vloeien.’ De hond helpt hem dus niet alleen onderweg, maar biedt ook rust als alle prikkels zich opstapelen.

Het was dus slikken toen Ghita onverwachts ingeslapen moest worden omdat ze kanker had. Na bijna 2 jaar op de wachtlijst, kan Ivo nu weer zelfstandig ergens heen met zijn nieuwe blindengeleidehond Ulan. Voor Ivo betekent een blindengeleidehond vrijheid. De hond zorgt ervoor dat hij minder energie kwijt is aan lopen en meer ruimte overhoudt voor de dingen die hij belangrijk vindt. Zoals samen met zijn vriendin Lisa eropuit gaan, even boodschappen doen, bij familie en vrienden langs en vrijwilligerswerk doen. Als hij terugdenkt aan de periode voordat hij een hond kreeg, komt die ene uitspraak weer terug. ‘Het was eigenlijk: of een hond of de geraniums.’ Gelukkig zijn het niet de geraniums geworden.