Toegankelijkheid
Ondanks de wettelijke bepaling dat een hulphond altijd welkom is, geeft 44% van de hulphondbezitters aan ergens te zijn geweigerd. Dit blijkt uit onderzoek uit 2025 onder cliënten van scholen aangesloten bij de Nederlandse Assistentiehonden Branchevereniging (NAHB). Wij blijven daarom toegankelijkheid onder de aandacht brengen; een hulphond is altijd welkom.
In het kort:
- Sinds 2016 is het VN-verdrag over de rechten van mensen met een beperking in Nederland van kracht en officieel als wet aangenomen.
- 44% van de cliënten met een hulphond is geweigerd bij een openbare gelegenheid. Dit is een verdubbeling ten opzichte van de onderzoeksresultaten uit 2020.
- De weigering van een hulphond komt het meest voor bij winkels (32%), eet- en drinkgelegenheden (27%) en medische voorzieningen (11%).
- Onbekendheid met het VN-verdrag inzake de rechten voor mensen met een handicap wordt als voornaamste reden aangevoerd, gevolgd door hygiëne en dat de hond niet (h)erkend wordt als assistentiehond.
Een hulphond is welkom
Ondanks een welwillende houding, gaat het in praktijk toch vaak mis door gebrek aan informatie. Men is onbekend met het VN-verdrag inzake de rechten voor mensen met een handicap. Dit verdrag waarborgt dat mensen met hulphonden zijn toegestaan in openbare gelegenheden.
Onder andere winkelpersoneel, bediening, receptionisten en beveiligers vinden het lastig om een officiële hulphond te herkennen. Aan een ruime meerderheid van cliënten werd gevraagd of hun hond wel een officiële hulphond is. Al eerder bleek uit onderzoek in 2020 dat bij cliënten met een niet-zichtbare beperking zoals PTSS, epilepsie of autisme ontstaat extra verwarring, omdat men niet direct ziet wat er aan de hand is. Het weigeren van de toegang heeft een grote emotionele impact op mensen met een hulphond. Cliënten zijn teleurgesteld en voelen zich gekwetst, gediscrimineerd en buitengesloten.
Onderzoek toegankelijkheid
Internationaal
- Uit 2025 onderzoek van internationale ADI/IGDF (Lees het onderzoek ‘Paws for access’ hier) onder 1.000 gebruikers uit 20 verschillende landen blijkt dat in Nederland de problemen erg groot zijn (79% van de gebruikers heeft met een weigering te maken gehad).
- Twijfel over de legitimiteit van hulphonden vormt een hardnekkig probleem (65%), dat nog verergerd wordt door de toename van het aantal ‘fake’ hulphonden in de afgelopen jaren.
- De groeiende populariteit van hulphonden vermindert de geloofwaardigheid van echte hulphonden als gevolg van on/slecht getrainde hulphonden die overlast veroorzaken en bijdragen aan negatieve ervaringen in openbare ruimtes.
- Deze verwarring wordt met name versterkt wanneer tuigjes worden gedragen door niet-getrainde en nep-hulphonden, waardoor de duidelijkheid en integriteit van het beeld van een assistentiehond wordt aangetast.
- De meerderheid hiervan (81%) geeft aan dat dit het gevolg is van de toename van niet-getrainde hulphonden of emotionele ondersteuningshonden in de loop der tijd.
Branchevereniging
Uit onderzoek (2025) onder 761 cliënten van de aangesloten scholen blijkt dat bijna 44% van de cliënten met een assistentiehond (NAHB) geweigerd wordt in openbare gelegenheden. Dit is meer dan een verdubbeling ten opzichte van eerder onderzoek uit 2020 waaruit bleek dat 20% van de mensen met een assistentiehond te maken kreeg met een weigering.
Lees meer: Assistentiehonden voortaan direct herkenbaar door uniform dekje.
KNGF Geleidehonden & Hulphond Nederland
Bureau Ditmeijers deed begin 2020 in opdracht van Hulphond Nederland en KNGF Geleidehonden onderzoek naar de toegankelijkheid van openbare gelegenheden voor hulphonden. Om te achterhalen hoe vaak, op welke manier en om welke redenen iemand met een hulphond wordt geweigerd, werden 721 respondenten, bestaande uit cliënten, trainers en gastgezinnen van beide organisaties, gevraagd om vragenlijsten in te vullen.
Meer over de campagne: een hulphond is welkom.
Gedragsverandering aan de deur
Deze onderzoeken maken duidelijk dat er behoefte is aan heldere informatie. Dit doen we met voorlichtingscampagnes zoals ‘Hondicap’ en initiatieven zoals de campagne ‘Een hulphond is welkom’ die we samen met Hulphond Nederland hebben opgezet. Het doel van deze campagne is een gedragsverandering aan de deur van openbare gelegenheden zodat mensen met een hulphond nooit meer voor een dichte deur staan. Op eenhulphondiswelkom.nl staan niet alleen feiten over hulphonden, ook de grootste misverstanden worden ontkracht. Hoe sneller een gedragsverandering aan de deur plaatsvindt, hoe beter.
VN-verdrag Handicap
Sinds 14 juli 2016 is het VN-verdrag inzake rechten voor mensen met een handicap in Nederland van kracht en officieel een wet. Het is van toepassing op alle terreinen van het leven.
Dat betekent dat, naast onderwijsinstellingen, werkgevers, aanbieders van woningen en openbaarvervoersbedrijven, nu óók horecagelegenheden, musea, winkels, bioscopen, verzekeraars en zorginstellingen zich aan de wet moeten houden. Zij zijn verplicht om aanpassingen te doen voor mensen met een beperking en assistentiehonden (een hond die professioneel getraind is om mensen met een handicap te helpen) toe te laten. Dit betekent dat een assistentiehond in principe overal welkom is. Wel is het zo dat de maatregelen redelijk moeten zijn. Dat betekent dat zij niet mogen leiden tot onevenredige of onnodige overlast voor anderen. Wanneer een ondernemer vindt dat de gevraagde maatregel onredelijk is, dan moet hij kunnen aantonen dat deze maatregel onevenredig en disproportioneel is.
Verschil hulphond en assistentiehond
Een assistentiehond is een professioneel opgeleide hond die mensen met een lichamelijke en/of psychische beperking ondersteunt. Deze term wordt in de wet gebruikt als overkoepelende term om alle verschillende type hulphonden aan te duiden. Zo is een blindengeleidehond bijvoorbeeld een assistentiehond die mensen met een visuele beperking begeleidt door obstakels (paaltjes, fietsen, laaghangende takken) te ontwijken en biedt een PTSS-assistentiehond emotionele en praktische steun aan mensen met een posttraumatische stressstoornis door het doorbreken van herbelevingen, het kalmeren bij paniek (door fysiek contact) en het creëren van een “buffer” (fysieke afstand) in drukke ruimtes. Lees hier meer over de verschillende carrières van onze assistentiehonden en onze diensten.
Symposium zorg op vier poten 28 oktober 2025
Hoe effectief zijn assistentiehonden écht? Hoe borg je kwaliteit en wie bepaalt wie er recht op heeft? Tijdens dit symposium kwamen wetenschap, beleid, praktijk en recht samen om antwoord te zoeken op deze vragen. Het doel van het symposium was: meer duidelijkheid en samenhang creëren in de manier waarop assistentiehonden worden ingezet, vergoed en erkend binnen de zorg en samenleving. Nu en in de toekomst.
De bijeenkomst bracht beleidsmakers, zorgverantwoordelijken, gemeenteambtenaren (Wmo), zorgverzekeraars, kennisinstituten en assistentiehondensector-organisaties samen.
Op dit moment is er nog geen officieel internationaal keurmerk. Wel wordt er op Europees niveau gewerkt aan standaardisering die daar duidelijkheid in moet scheppen. Lees meer over deze Europese standaard. Onze cliënten kunnen hun KNGF-hond in ieder geval identificeren aan de hand van een speciale pas. Daarnaast zijn ze te herkennen aan ons logo op hun dekje of tuig.
Een andere manier is na te gaan of honden afkomstig zijn van assistentiehondenscholen die zijn aangesloten bij officiële federaties. KNGF Geleidehonden is aangesloten bij de Internationale Federatie van Geleidehondenscholen (IGDF) en de Internationale Federatie van Assistentiehonden (ADI). Er is een brancheorganisatie opgericht om de belangen van de scholen en hun gebruikers te behartigen. De leden van de branchevereniging zijn erkend door minimaal een van de 2 officiële internationale accreditatieorganisaties. Lees meer: scholen bundelen krachten in branchevereniging.
Als na een weigering een gesprek op niets uitloopt kun je een melding maken bij Discriminatie.nl. Zo wordt jouw ervaring meegenomen in de landelijke cijfers over discriminatie. Ook kunnen zij adviseren en ondersteunen bij mogelijke vervolgstappen zoals:
- een klacht indienen bij de instantie waar je geweigerd bent;
- melding doen bij het College voor de Rechten van de Mens. Dat kun je hier doen. Zo komt er inzicht in het aantal en soort weigeringen van mensen met een handicap. In het geval van meerdere meldingen van ontoegankelijkheid op eenzelfde soort openbare gelegenheid kan het College een onderzoek starten om te bepalen of het weigeren van toegang volgens de wet verboden is. Men kan het College ook vragen een uitspraak te doen in zaken over discriminatie. De uitspraak van het College is niet bindend, maar wordt in 80% van de gevallen door de rechter overgenomen;
- aangifte doen bij de politie op grond van artikel 429quater, lid 2 SR
- KNGF Geleidehonden ontvangt graag informatie over de weigering, zodat we dit kunnen gebruiken voor onderzoek naar toegankelijkheid en voor de collectieve belangenbehartiging van onze cliënten.
We vinden het belangrijk dat ook onze hulphonden-in-opleiding en hun begeleiders overal toegelaten worden. Hierbij gaat het om trainers en puppypleeggezinnen die met onze honden oefenen op verschillende locaties. Het is van groot belang voor de opleiding van de honden om te kunnen trainen op locaties waar zij met hun toekomstige baas ook zullen komen. Dit is echter niet per definitie vastgelegd in de wet (Wet Gelijke Behandeling op grond van Handicap of Chronische Ziekte (WGBH/CZ). Indien toegang wordt geweigerd aan een hulphond-in-opleiding, adviseren wij om in overleg te gaan en/of te zoeken naar een alternatief.
We zijn geen voorstander van het meenemen van assistentiehonden naar festivals, popconcerten en andere plekken met mensenmassa’s en veel lawaai. De hond kan door de drukte en de herrie zijn werk niet goed doen en verliest hier zijn begeleidende functie.
Voor horecazaken geldt sinds 1 april 2016 een nieuwe Hygiënecode. Hier staat duidelijk vermeld dat assistentiehonden toegang moeten hebben tot restaurants, ook die met een open keuken en buffetrestaurants.
Op sommige afdelingen van een ziekenhuis, zoals op een intensive care-afdeling, is het echt niet mogelijk in verband met infectiegevaar. In de meeste ziekenhuizen zijn assistentiehonden welkom. Zij vragen van tevoren even te overleggen met het ziekenhuispersoneel van de afdeling die je wilt bezoeken met jouw assistentiehond.
Elke situatie is anders, maar meestal wordt een assistentiehondenbaas op het moment van binnengaan geconfronteerd door een medewerker die niet op de hoogte is van de wetgeving. Onwetendheid dus. In de praktijk wordt dat of ter plekke opgelost of krijgt het een vervolg. Er zijn ook gevallen waar er bijv. sprake is van bereiding van eten waarbij de horecacode in het geding komt (dat wordt dan als argument gegeven). Wat we ook zien is dat cliënten van ons met een andere hond dan een blindengeleidehond worden geweigerd, omdat bijvoorbeeld de beperking niet op het eerste gezicht zichtbaar is.
Lees feiten en cijfers, en handige info voor de verschillende branches (detailhandel, medische zorg, horeca en andere plekken) op de website Een hulphond is welkom.
We vinden dat mensen die gebruik maken van een assistentiehond overal ruim welkom moeten zijn en mogen rekenen op inclusieve toegankelijkheid. Tegelijkertijd vertrouwen wij erop dat gebruikers van assistentiehonden zelf een goede afweging maken of het noodzakelijk is om de hond mee te nemen, wanneer zijn veiligheid of welzijn (of dat van andere dieren en mensen) in het geding komt.
Op basis van artikel 2 van de Wet gelijke behandeling op grond van handicap/chronische ziekte (WGBh/cz) is het toelaten van assistentiehonden wel verplicht, tenzij dit een onevenredige belasting vormt voor de organisatie. Bijvoorbeeld als de aanpassing veel geld of inzet vraagt. Of de aanpassing is onveilig en niet uit te voeren. De ondernemer moet dit aantoonbaar kunnen maken.
Hotels en restaurants kunnen assistentiehonden niet langer de toegang ontzeggen op grond van hygiëneregels. Er zijn uiteraard plekken waar de aanwezigheid van een assistentiehond echt niet mogelijk is, zoals op een intensive care-afdeling van een ziekenhuis.
Assistentiehonden, geleidehonden, hulphonden, zorghonden. Er worden veel verschillende termen gebruikt om een professioneel opgeleide hond aan te duiden. In de wet wordt de term assistentiehond gebruikt als overkoepelende term om alle verschillende typen aan te duiden. Bij KNGF Geleidehonden leiden wij verschillende soorten assistentiehonden op, namelijk de blindengeleidehond, ADL-assistentiehond, PTSS-assistentiehond en assistentiehond voor kinderen.
De wet is van toepassing op iedereen met een beperking en dus ook op iedereen met een officieel opgeleide hond.
De Nederlandse regering heeft vanwege het VN-verdrag twee bestaande wetten aangepast, waaronder de Wet Gelijke Behandeling (WGBH/CZ):
- Sinds 2016 gaat de wet naast wonen, werk, onderwijs en openbaar vervoer nu ook over goederen en diensten. Mensen met een beperking kunnen in veel gevallen vragen om een ‘doeltreffende aanpassing’. Hier valt ook het toelaten van assistentiehonden als iemand daarom vraagt onder. De vraag moet wel redelijk zijn.
- Vanaf 1 januari 2017 is in de wet een norm voor algemene toegankelijkheid opgenomen. Werkgevers en aanbieders van goederen en diensten dragen vanaf nu geleidelijke zorg voor algemene toegankelijkheid, ook als hier niet specifiek om gevraagd wordt. (artikel 2a, eerste lid Wet Gelijke Behandeling). Het doel van dit artikel is een verandering teweegbrengen in het denken over mensen met een beperking en mensen, bedrijven en instellingen bewuster maken. “Toegankelijkheid moet normaal worden, ontoegankelijkheid de uitzondering.”
Sinds 2016 is het VN-verdrag over de rechten van mensen met een beperking in Nederland van kracht en officieel wet. Het doel van dit verdrag is dat de positie van mensen met een beperking verbetert.
